Kościół wczesnochrześcijański II

W pierwszej połowie VI w. cały kompleks gruntownie przebudowano. Zmiany w kościele obejmowały zakończenia bocznych naw, gdzie teraz w miejscu pastoforii powstały półowalne apsydy. Przed apsydą nawy głównej wzniesiono podwyższoną o dwa stopnie platformę (prezbiterium), która niegdyś odgrodzona była marmurową balustradą (jej fragment można zobaczyć obecnie w nowym oddziale Muzeum Narodowego w Ammanie). Przy północno-zachodniej krawędzi apsydy stała ambona. Nie wiemy natomiast gdzie znajdował się ołtarz. Przy tylnej ścianie apsydy, zamykającej centralną nawę, wznosiły się schody, na szczycie których ustawiony był prawdopodobnie tron biskupi.

Miejsce gdzie zapewne ustawiony był tron biskupi
Miejsce gdzie zapewne ustawiony był tron biskupi

W obydwu bocznych nawach, na całej ich długości pojawiły się nowe mozaiki, a podłogę w nawie centralnej wyłożono posadzką w technice opus sectile wykonaną z łupka i marmuru. W nawie północnej przepiękną mozaikę (o wymiarach 22,6 × 3 m.), nazwaną Mozaiką Mistrza z Petry, tworzą 84 koliste medaliony z wici winnej latorośli wypełnione przede wszystkim wizerunkami zwierząt i ptaków, ale również przedstawieniami zwykłych ludzi (m.in. pasterza, poganiaczy dromaderów czy Murzyna). Centralny rząd medalionów wypełniają w głównej mierze przedstawienia naczyń takich jak amfory, kratery czy kielichy.

Mozaika Mistrza z Petry
Mozaika Mistrza z Petry

We wschodniej części nawy południowej zachwyca nas niewielka Mozaika Mistrza Światłocienia, którą tworzy sześć kolistych medalionów wypełnionych przedstawieniami zwierząt. Dwie pozostałe mozaiki ułożone w apsydach północnej i południowej przedstawiały szachownicę złożoną z białych i czerwono-brązowych pól. W obrębie bemy ustawiono nową ambonę, prawdopodobnie w miejscu, gdzie stała poprzednia.

Mozaika Mistrza Światłocienia
Mozaika Mistrza Światłocienia

Na zewnątrz zlikwidowano przedsionek kościoła, łącząc go z dziedzińcem, który teraz przyjął formę atrium z dużym zbiornikiem na wodę pośrodku i otaczającym go dwupiętrowym portykiem kolumnowym. W północno-zachodnim pomieszczeniu kompleksu zaczęto prawdopodobnie wtedy przechowywać zwoje papirusów, na które archeolodzy natrafili w trakcie badań, i które choć mocno zniszczone, po starannej konserwacji dostarczyły nam wielu cennych informacji o mieszkańcach bizantyjskiej Petry. Na przełomie VI i VII w. kompleks bazylikalny został zniszczony prawdopodobnie przez pożar i nigdy nie został już odbudowany.

Kościół wczesnochrześcijański w Petrze
Kościół wczesnochrześcijański w Petrze

Jedną z największych sensacji w trakcie badań bazyliki chrześcijańskiej było odkrycie wspomnianych wcześniej zwojów papirusowych. Znaleziono ich łącznie 152 sztuki, niektóre zapisane tylko z jednej, a niektóre z dwóch stron w zdecydowanej większości tekstem starogreckim, używanym powszechnie na terenie Cesarstwa Bizantyjskiego. W kilku tekstach użyto zapożyczeń z języka łacińskiego. Pisane ręcznie przez skrybów dokumenty zawierały opisy tego, co można by określić mianem ówczesnej działalności gospodarczej. Odnosiły się do stanu posiadania, nabywania lub sprzedaży posiadłości ziemskich, a także innych dóbr. Opisywały zawierane kontrakty, umowy, ustalenia dotyczące pożyczek, podatków, sprzedaży, podziału majątku, a także ślubów i spadków.

Petra_7102Odkryte zwoje pochodziły z lat 528–592 n.e., a więc z czasów panowania cesarza Justyniana i jego następców. Wymieniano w nich wiele nazw ówczesnych miejscowości, między innymi samą Petrę, którą określono jako Augustocolonia Antoniana Hadriana Metropolis [?] leżącą w obrębie Provincia Palaestina Tertia Salutaris. Wzmiankowanych jest również sporo ówczesnych kościołów, między innymi nieodkryte do tej pory inne kościoły w Petrze. Analizując treść niektórych papirusów możemy wnioskować z dużą dozą prawdopodobieństwa, że odkryta przez archeologów bazylika funkcjonowała jako kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny (a właściwie Marii Niepokalanej Dziewicy). Porównując teksty z wynikami badań archeologicznych mamy też prawie stuprocentową pewność, iż była to bazylika biskupia.
W tekstach pojawiają się również imiona, takie jak na przykład popularne wśród mężczyzn z wyższej klasy społecznej imię Flawiusz, czy żeńskie imię Kyra. Jednym z najciekawszych papirusów jest datowany na 23 maja 537 r. tekst, unikatowy w skali całego Bliskiego Wschodu i Egiptu, opisujący kontrakt małżeński pomiędzy Stefanią, córką Patrofilosa i Teodorosem, synem Obodianosa. Ów Teodoros był, jak się wydaje, właścicielem większości przechowywanych w bazylice papirusów. Był on również prawdopodobnie archidiakonem bazyliki, pracującym bezpośrednio dla biskupa Petry.

Petra_7160

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s