Grobowiec Turkmanija

Na zachód od Twierdzy Conway ciągnie się jedna z najpiękniejszych dolin wokół Petry – Wadi Turkmanija/Abu Olleqa, do dzisiaj pełna ogrodów i zielonych, kwitnących oleandrów. To właśnie tu znajduje się kolejny, ważny cel naszej wycieczki – tzw. Grobowiec Turkmanija. Położony jest nieco na północny zachód od Twierdzy Conway, a można się do niego dostać jedną…

Kościół na Północnym Grzbiecie i Twierdza Conway

Powyżej kompleksu Błękitnej Kaplicy znajduje się tzw. Kościół na Północnym Grzbiecie, wybudowany w początkach V w. n.e. powyżej nabatejskiego zbiornika (cysterny) na wodę. Kościół miał typową formę trójnawowej bazyliki o wymiarach 18,1 × 13,5 m. Do wnętrza wchodziło się przez niewielki, dwukolumnowy portyk. Centralna nawa, najszersza ze wszystkich, zakończona była apsydą podczas gdy nawy boczne,…

Błękitna Kaplica

Wycieczkę rozpoczynamy przy zadaszonym kościele bizantyjskim (Trasa nr 4). Kierujemy się na północ, ku znajdującym się powyżej dwóm kolejnym kościołom bizantyjskim. Są to tzw. Kościół na Północnym Grzbiecie (nazwany tak od miejsca swojego położenia – na rozległym grzbiecie wzniesienia Dżabal Kabr Dżumajan ciągnącym się wzdłuż Wadi Turkmanija) oraz niewielki kompleks pomieszczeń wokół tzw. Błękitnej Kaplicy…

Al-Habis II

Podejście rozpoczynamy z niewielkiego dziedzińca, którego pozostałości przylegają do południowego wejścia prowadzącego na tzw. dolny okręg. Po pokonaniu zrekonstruowanych schodów stajemy w dolnym okręgu, skąd w stronę wschodnią rozciąga się wspaniały widok na rozległe centrum Petry. Widać stąd jak na dłoni Ulicę Kolumnową prowadzącą do temenosu świątyni Kasr al-Bint. Na prawo położone są Rynki oraz…

Al-Habis

Już od czasów J. L. Burckhardta Al-Habis nazywane jest petrejskim akropolem. Nie ze względu na pełnioną funkcję (jak słynny Akropol ateński), ale ze względu na dominującą pozycję nad centrum miasta. Spacer wokół Al-Habis zaczynamy przy „skalnym” muzeum. Idąc stąd ścieżką wykutą w północnym zboczu akropolu i podziwiając po prawej stronie widoki ponad Wadi Siyyagh, będącej…

Ez-Zantur II

Kontynuując naszą podróż, możemy nieco się cofnąć i obejść szczyt wzniesienia Ez-Zantur od strony północnej. Będziemy mieli wówczas okazję zapoznać się z wynikami szwajcarskich badań na obszarach Ez-Zantur I i Ez-Zantur III. W obu tych przypadkach archeolodzy odkopali zabudowania mieszkalne datowane od I wieku p.n.e. po IV wiek n.e. Typowy nabatejski a później rzymski dom…

Ez-Zantur

My jednak skierujmy się ścieżką odchodzącą w lewo od Dżabal Madbach i prowadzącą do widocznego w oddali zrekonstruowanego i odbudowanego przez archeologów prostokątnego budynku. Znajduje się on na południowym stoku wzniesienia Ez-Zantur, gdzie mieściła się dzielnica mieszkalna nabatejskiej Petry. To właśnie w tym miejscu – nazwanym Ez-Zantur IV – pracująca od wielu lat w Petrze…

Wadi Farasa II

Idąc dalej wzdłuż Wadi Farasa możemy na chwilę zboczyć do biegnącej równolegle w stosunku do niej przeuroczej niewielkiej dolinki pełnej rosnących tu wiosną irysów i porozrzucanych niezliczonych fragmentów nabatejskiej i rzymskiej ceramiki. W tym celu należy zaraz za kompleksem Grobowca Rzymskiego Żołnierza skręcić w lewo (na południowy-zachód) i wejść w pierwszą dolinkę po lewej stronie….

Grobowiec Rzymskiego Żołnierza

Opuszczając rejon Świątyni w Ogrodzie schodzimy do wykutego w skale Grobowca Rzymskiego Żołnierza, który wraz z Tryklinium nr 235 oraz kolumnowym dziedzińcem tworzył niegdyś zwarty kompleks grobowy podobny do takiego, jaki został opisany w inskrypcji na fasadzie Grobowca Turkmanija (patrz tekst poświęcony grobowcom fasadowym). W fasadzie Grobowca Rzymskiego Żołnierza prócz trójkątnego przyczółka oraz wyróżniających się wielkością…

Wadi Farasa

Naszą wycieczkę kontynuować teraz będziemy drugą nabatejską drogą procesyjną, która na szczyt prowadziła od strony południowo zachodniej wzdłuż Wadi Farasa. My będziemy schodzić nią w odwrotnym kierunku niż udający się niegdyś na obrzędy nabatejscy wierni. W trakcie wędrówki wykutymi na stromych zboczach schodami natknąć się można na kilka nabatejskich inskrypcji oraz na dwa rzadko spotykane…

Wielka Wyżyna Ofiarna

Za pozostałościami fortu, na samym szczycie wzniesienia, położona jest Wielka Wyżyna Ofiarna. Spacer w jej kierunku najlepiej rozpocząć ścieżką biegnącą na lewo od fortu. Po krótkiej wspinaczce dojdziemy na szczyt, gdzie znajduje się wyżyna. Składa się ona z wykutego w skale dziedzińca o wymiarach 16 × 7 m, dwóch ołtarzy – prostokątnego i okrągłego, niewielkiego…

Obeliski i ruiny fortu

Nasz kolejny spacer po Petrze rozpoczynamy w pobliżu tzw. Ulic Fasadowych, w miejscu gdzie Wadi Musa łączy się z mniejszą, wąską doliną Wadi Muhafir. To właśnie tu zaczyna się nabatejska droga procesyjna, prowadząca do położonego na szczycie Dżabal Madbach (nazwa w języku arabskim oznacza miejsce ofiar), najważniejszego miejsca kultowego w Petrze, określanego jako Wielka Wyżyna…

Nekropola królewska – Grobowiec Urny

Kontynuując spacer w kierunku południowym dojdziemy po chwili do schodów, które zaprowadzą nas bezpośrednio na wykuty w skale dziedziniec wraz z dwoma portykami kolumnowymi, znajdujący się przed imponującym Grobowcem Urny. Z dziedzińca rozciąga się piękna panorama centrum Petry z widoczną w tle, po lewej stronie, potężną skałą Umm al-Bijara. Poniżej dziedzińca ciągną się dwa rzędy…

Nekropola królewska – Grobowiec Koryncki

Położony obok, po prawej stronie – Grobowiec Koryncki – nazwę swą zawdzięcza pierwszym podróżnikom, którzy mylnie zinterpretowali jego kolumny i kapitele jako korynckie. Pomijając fatalny stan zachowania, na pierwszy rzut oka fasada Grobowca Korynckiego przypomina Skarbiec Faraona. I rzeczywiście, patrząc na górne piętro fasady dostrzegamy tolos i dwa flankujące go pawilony z przyczółkami łamanymi, identycznymi…

Nekropola królewska – Grobowiec Pałacowy

Wychodząc z kościoła kierujemy się teraz w stronę widocznych na wschodzie, potężnych fasad grobowców królewskich. Przechodzimy przez wybudowany niedawno mostek nad Wadi Mataha, a następnie rozpoczynamy łagodne podejście ścieżką prowadzącą do dwóch wyróżniających się skalnych fasad na Nekropoli Królewskiej – należących do Grobowca Pałacowego i Grobowca Korynckiego. Wpierw podejdźmy do znajdującego się po lewej stronie…

Kościół wczesnochrześcijański II

W pierwszej połowie VI w. cały kompleks gruntownie przebudowano. Zmiany w kościele obejmowały zakończenia bocznych naw, gdzie teraz w miejscu pastoforii powstały półowalne apsydy. Przed apsydą nawy głównej wzniesiono podwyższoną o dwa stopnie platformę (prezbiterium), która niegdyś odgrodzona była marmurową balustradą (jej fragment można zobaczyć obecnie w nowym oddziale Muzeum Narodowego w Ammanie). Przy północno-zachodniej…

Kościół wczesnochrześcijański

Około 150 m na wschód od Świątyni Uskrzydlonych Lwów znajdują się pozostałości pochodzącej z okresu bizantyjskiego największej w Petrze bazyliki chrześcijańskiej (kościoła), odkrytej i badanej w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia, między innymi przez polskich archeologów Zbigniewa Fiemę i Tomasza Waliszewskiego. Obecnie bazylika jest częściowo przykryta dachem, by chronić niezwykle cenne mozaiki znalezione w…

Świątynia Uskrzydlonych Lwów II

W trakcie wykopalisk prowadzonych we wnętrzu celli archeolodzy natrafili także na niezwykle interesujący przykład nabatejskiego kamiennego idola, z inskrypcją dedykującą go bogini: Hayyan, syn Nybat(a) dedykuję bogini… I choć nie wiemy, jakiej bogini dotyczy dedykacja, to dzięki inskrypcji możemy być prawie pewni, że świątynia poświęcona była bóstwu żeńskiemu. Badacze wskazują w tym przypadku na dwie…

Świątynia Uskrzydlonych Lwów

Spacer rozpoczynamy przy muzeum i centrum turystycznym w Petrze. Kierując się początkowo w stronę Kasr al-Bint, przed mostem skręcamy w lewo i idziemy wzdłuż Wadi Musa do widocznych po lewej ręce pozostałości tzw. Świątyni Uskrzydlonych Lwów. Świątynia ta jest jedną z najdłużej badanych przez archeologów i chyba najlepiej poznaną nabatejską budowlą w Petrze. Od ponad…

Okolice Ed-Deir

Fasada Ed-Deir sprawia wrażenie samotnie stojącej pośród nagich skalnych szczytów. Niemniej jeśli uważniej przyjrzeć się najbliższej okolicy, obraz nieco się zmienia. W przeszłości, co potwierdziły badania prowadzone przez niemieckich archeologów pod kierunkiem Manfreda Lindnera, cały płaskowyż wyglądał nieco inaczej. Do dziś dostrzec można pozostałości ołtarzy (najbliższy przed ścianą blokującą wejście na szczyt fasady Ed-Deir), licznych…

Ed-Deir II

Z zewnątrz Ed-Deir przypomina Skarbiec Faraona i Grobowiec Koryncki, głównie przez usytuowanie tolosu pomiędzy łamanymi przyczółkami i wieńczącą całość urnę. Podstawowa różnica to przede wszystkim całkowity brak dekoracji figuralnej Monasteru. Niektórzy badacze uważają, że figury znajdowały się w pięciu niszach wykutych w fasadzie budowli. Nie wiadomo jednak, czy były to postacie ludzkie, czy może, co…

Ed-Deir

Za Pustelnią ścieżka biegnie północną krawędzią głębokiego wąwozu, by po chwili doprowadzić nas do ostatnich schodów przed celem naszej wycieczki. Po ostatnich kilku minutach wspinaczki stajemy wreszcie przed monumentalną fasadą Ed-Deir czyli Monasteru. Ed-Deir, mimo że posiada największą w Petrze skalną fasadę, nie sprawia tak oszałamiającego wrażenia jak Al-Chazne – Skarbiec. Może dlatego, że budowlę…

Wadi ed-Deir

Wspinając się dalej do góry, w momencie gdy Wadi ed-Deir skręca w kierunku zachodnim (w lewo), możemy na moment zejść z głównego szlaku i podejść biegnącą dalej na północ Wadi Chararib do wykutego w skale (po prawej stronie) jednego z najlepiej zachowanych w Petrze bikliniów, określanego jako Biklinium z Wadi Chararib. Jego fasada dekorowana jest…

Tryklinium Lwów

Spacer rozpoczynamy tuż przy muzeum w centrum Petry, skąd kierujemy się na północ. Idąc początkowo trudną, piaszczystą drogą, podziwiać możemy pojedyncze, wykute w skale fasady grobów zarówno w samej dolinie, jak i na zboczach gór M’eisrah (widocznych po prawej stronie). Po lewej stronie mijamy pozostałości wykutych w skale domostw i magazynów, w których obecnie miejscowi…